ใบ PR และ PO คืออะไร ทีมจัดซื้อไทยตรวจเอกสารขอซื้อและสั่งซื้อ

ใบ PR และ PO คืออะไร ต่างกันอย่างไร พร้อมตัวอย่างขั้นตอนจัดซื้อ

ฝ่ายหนึ่งต้องการซื้อสินค้า จึงทำใบขอซื้อส่งให้ผู้มีอำนาจอนุมัติ จากนั้นฝ่ายจัดซื้อจึงออกใบสั่งซื้อส่งให้ผู้ขาย เอกสารสองใบนี้เรียกว่า ใบ PR และ PO แม้เกี่ยวข้องกับการซื้อเหมือนกัน แต่มีหน้าที่และผู้รับเอกสารต่างกัน

ใบ PR (Purchase Requisition) คือใบขอซื้อที่ใช้แจ้งความต้องการและขออนุมัติภายในองค์กร ส่วน ใบ PO (Purchase Order) คือใบสั่งซื้อที่ผู้ซื้อส่งให้ผู้ขายเพื่อระบุสินค้า จำนวน ราคา และเงื่อนไขที่ต้องการสั่งซื้อ โดยทั่วไป PR จะมาก่อน PO แต่ขั้นตอนอาจต่างกันตามนโยบายของแต่ละองค์กร

ใบ PR และ PO คืออะไร ทีมจัดซื้อไทยตรวจเอกสารขอซื้อและสั่งซื้อ

ใบ PR คืออะไร

ใบ PR หรือ Purchase Requisition คือเอกสารที่พนักงานหรือหน่วยงานจัดทำเพื่อขอให้องค์กรจัดซื้อสินค้าหรือบริการ ตัวอย่างเช่น ฝ่ายผลิตขอซื้ออะไหล่ ฝ่าย IT ขอซื้อคอมพิวเตอร์ หรือฝ่ายสำนักงานขอจ้างบริการซ่อมเครื่องปรับอากาศ

โดยทั่วไปผู้ขอซื้อระบุสิ่งที่ต้องการ เหตุผล วันที่ต้องใช้ และงบประมาณโดยประมาณ จากนั้นส่งให้ผู้มีอำนาจตรวจสอบตามขั้นตอนภายใน เมื่อได้รับอนุมัติแล้ว ฝ่ายจัดซื้อจึงดำเนินการหาผู้ขายหรือเตรียมสั่งซื้อ ขั้นตอนจริงอาจต่างกันตามวงเงินและนโยบายของบริษัท

ข้อมูลที่มักมีในใบ PR

  • เลขที่ใบขอซื้อ วันที่ และหน่วยงานผู้ขอ
  • รายการสินค้า หรือรายละเอียดบริการ จำนวน และหน่วยนับ
  • เหตุผลที่ต้องซื้อ และวันที่ต้องการใช้งาน
  • งบประมาณโดยประมาณ รหัสโครงการหรือศูนย์ต้นทุน หากองค์กรใช้งาน
  • ผู้ขอ ผู้ตรวจสอบ ผู้อนุมัติ และสถานะการอนุมัติ

ผู้ขออาจเสนอผู้ขายหรือแนบใบเสนอราคาได้ตามกระบวนการขององค์กร แต่ราคาและผู้ขายใน PR ยังอาจเปลี่ยนหลังฝ่ายจัดซื้อสอบถามและตกลงรายละเอียด

ใบ PO คืออะไร

ใบ PO หรือ Purchase Order คือเอกสารสั่งซื้อที่ผู้ซื้อออกให้ผู้ขาย เพื่อระบุสิ่งที่ตกลงจะซื้อและเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง เช่น รายการ จำนวน ราคา วันส่งมอบ และเงื่อนไขชำระเงิน โดยปกติฝ่ายจัดซื้อหรือผู้มีอำนาจจะเป็นผู้จัดทำและส่งให้ผู้ขายตามขั้นตอนขององค์กร

PO ช่วยให้ทั้งสองฝ่ายมีข้อมูลอ้างอิงตรงกันในขั้นตอนส่งมอบ ตรวจรับ และวางบิล ผลทางสัญญาขึ้นอยู่กับเงื่อนไขในเอกสาร การยอมรับของผู้ขาย และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง จึงควรตรวจรายละเอียดและเงื่อนไขให้ครบก่อนส่ง

ข้อมูลที่มักมีในใบ PO

  • เลขที่ PO วันที่ออก และข้อมูลผู้ซื้อกับผู้ขาย
  • รายการสินค้า หรือขอบเขตบริการ จำนวน หน่วย และราคาที่ตกลง
  • ส่วนลด ภาษี และยอดรวมตามเงื่อนไขที่ระบุ
  • สถานที่และกำหนดส่งมอบ รวมถึงเงื่อนไขชำระเงิน
  • เลขที่ PR อ้างอิงและผู้อนุมัติ ตามรูปแบบขององค์กร
ใบ PR และ PO ขั้นตอนตรวจรับสินค้าที่คลังหลังออกใบสั่งซื้อ

ใบ PR และ PO ต่างกันอย่างไร

ประเด็นใบ PRใบ PO
ชื่อเต็มPurchase RequisitionPurchase Order
หน้าที่ขอซื้อและขออนุมัติภายในระบุรายการและเงื่อนไขสั่งซื้อให้ผู้ขาย
ผู้จัดทำผู้ขอซื้อหรือหน่วยงานที่ต้องใช้ฝ่ายจัดซื้อหรือผู้มีอำนาจตามขั้นตอนองค์กร
ผู้รับหลักผู้ตรวจสอบและผู้อนุมัติภายในผู้ขาย และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องภายใน
ช่วงเวลาโดยทั่วไปอยู่ก่อนการสั่งซื้อออกเมื่อพร้อมสั่งซื้อและผ่านขั้นตอนที่กำหนด
ราคาอาจเป็นงบหรือราคาประมาณระบุราคาสั่งซื้อตามที่ตกลง

จำง่าย ๆ คือ PR ตอบว่า “หน่วยงานต้องการซื้ออะไรและขออนุมัติหรือยัง” ส่วน PO ตอบว่า “สั่งอะไรจากผู้ขายรายใดและมีเงื่อนไขอย่างไร”

ตัวอย่างการทำงานของ PR และ PO

สมมติฝ่ายผลิตต้องการซื้ออะไหล่เครื่องจักร 10 ชิ้น ภายในสิ้นเดือน และประเมินงบไว้ 50,000 บาท

  1. สร้าง PR: ฝ่ายผลิตระบุชนิดอะไหล่ จำนวน เหตุผล วันที่ต้องใช้ และงบประมาณ พร้อมส่งขออนุมัติ
  2. ตรวจและอนุมัติ: ผู้รับผิดชอบตรวจความจำเป็น งบประมาณ และเงื่อนไขตามนโยบายบริษัท
  3. จัดหาและออก PO: ฝ่ายจัดซื้อสอบถามราคาและเลือกผู้ขายตามขั้นตอน จากนั้นออก PO ระบุราคา จำนวน และวันส่งมอบที่ตกลง
  4. รับสินค้าและตรวจรับ: เมื่ออะไหล่มาถึง ผู้รับตรวจจำนวนและสภาพ แล้วบันทึกผลตรวจรับ
  5. ตรวจใบแจ้งหนี้: ฝ่ายบัญชีเทียบ PO ผลตรวจรับ และ Invoice ก่อนดำเนินการตามขั้นตอนชำระเงิน

ในตัวอย่างนี้ งบ 50,000 บาทเป็นเพียงตัวเลขสมมติ ราคาที่สั่งซื้อจริงอาจต่างจากงบใน PR และต้องผ่านการอนุมัติเพิ่มหากเกินเกณฑ์ที่องค์กรกำหนด

PR หนึ่งใบออก PO ได้กี่ใบ

PR หนึ่งใบอาจนำไปออก PO มากกว่าหนึ่งใบได้ เช่น รายการใน PR ต้องซื้อจากผู้ขายต่างราย หรือแบ่งสั่งตามรอบส่งมอบ ขึ้นอยู่กับกติกาและระบบจัดซื้อที่องค์กรใช้

ในทางกลับกัน บางระบบอาจรวมรายการที่ผ่านอนุมัติจากหลาย PR เพื่อออก PO ตามเงื่อนไขที่กำหนด สิ่งสำคัญคือเก็บความเชื่อมโยงระหว่างรายการ PR กับ PO ให้ตรวจสอบยอดที่สั่งไปแล้ว ยอดค้าง และงบที่เกี่ยวข้องได้

PR, PO, ใบตรวจรับ และ Invoice เกี่ยวข้องกันอย่างไร

เอกสารทั้งสี่ช่วยตรวจสอบคนละช่วงของการซื้อ โดยกระบวนการทั่วไปเริ่มจาก PR เพื่อขออนุมัติ ต่อด้วย PO เพื่อสั่งซื้อ เอกสารตรวจรับเพื่อยืนยันสินค้าหรือบริการที่ได้รับ และ Invoice จากผู้ขายเพื่อเรียกเก็บเงิน

หลายองค์กรใช้วิธีเทียบข้อมูลสามทาง หรือ Three-way Matching ระหว่าง PO เอกสารตรวจรับ และ Invoice เช่น ตรวจว่าจำนวนที่วางบิลไม่เกินจำนวนที่รับ และราคาตรงกับเงื่อนไขที่อนุมัติ หากพบส่วนต่างควรส่งให้ผู้รับผิดชอบตรวจสอบก่อนชำระเงิน ทั้งนี้บางกรณีอาจมีกติกาตรวจสอบต่างออกไป

ปัญหาที่พบบ่อยในการจัดการ PR และ PO

ข้อมูลขอซื้อไม่ครบ ทำให้อนุมัติช้า

ชื่อสินค้าไม่ชัด จำนวนหรือวันที่ต้องใช้ไม่ครบ ทำให้ฝ่ายจัดซื้อสอบถามซ้ำ ควรกำหนดช่องข้อมูลสำคัญและแนบรายละเอียดที่ช่วยระบุสินค้า โดยไม่ทำแบบฟอร์มยาวเกินความจำเป็น

ออก PO ซ้ำหรือจำนวนไม่ตรง

เมื่อหลายคนใช้ไฟล์แยกกัน อาจไม่รู้ว่ารายการใดออก PO ไปแล้ว ควรใช้เลขอ้างอิงและสถานะกลาง พร้อมตรวจยอดที่ออกไปก่อนสร้างรายการใหม่

เปลี่ยนราคา หรือวันส่งมอบแต่เอกสารไม่ตรงกัน

หากต้องเปลี่ยน PO หลังส่งผู้ขาย ควรมีขั้นตอนอนุมัติและแจ้งผู้ขายตามที่ตกลง พร้อมเก็บประวัติฉบับและผู้แก้ไข เพื่อให้ฝ่ายรับสินค้าและบัญชีใช้ข้อมูลชุดเดียวกัน

ตรวจรับไม่ครบแต่ได้รับใบวางบิลแล้ว

กรณีผู้ขายส่งสินค้าบางส่วน ควรบันทึกจำนวนที่รับจริงและยอดค้างส่งแยกจากยอดสั่งซื้อ แล้วตรวจ Invoice ตามกติกาขององค์กร เพื่อลดความคลาดเคลื่อนก่อนชำระเงิน

ระบบจัดซื้อช่วยจัดการ PR และ PO ได้อย่างไร

ระบบจัดซื้อสามารถรวมคำขอ อนุมัติ ออก PO และติดตามสถานะไว้ในที่เดียว เช่น แจ้งผู้อนุมัติเมื่อมี PR ใหม่ สร้าง PO จากรายการที่ผ่านอนุมัติ และเชื่อมข้อมูลกับระบบคลังหรือบัญชีเมื่อเหมาะสม

ก่อนพัฒนาหรือเลือกใช้ระบบ ควรกำหนดผู้มีสิทธิ์สร้างและอนุมัติ วงเงิน แหล่งข้อมูลผู้ขาย วิธีแก้เอกสาร การรับบางส่วน และรายงานที่แต่ละทีมต้องใช้ หากเชื่อม ERP หรือโปรแกรมบัญชี ควรตกลงว่าระบบใดเป็นข้อมูลหลักและจะจัดการอย่างไรเมื่อส่งข้อมูลไม่สำเร็จ

สรุป

ใบ PR คือคำขอซื้อภายใน ส่วนใบ PO คือเอกสารสั่งซื้อที่ส่งให้ผู้ขาย ทั้งสองใบช่วยให้การจัดซื้อมีหลักฐานและตรวจสอบได้ หากเชื่อมข้อมูลกับการตรวจรับและ Invoice อย่างเป็นระบบ ทีมจัดซื้อ คลัง และบัญชีจะติดตามรายการและจัดการความคลาดเคลื่อนได้ง่ายขึ้น

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับใบ PR และ PO

PR เป็นเอกสารขอซื้อและขออนุมัติภายใน ส่วน PO เป็นเอกสารสั่งซื้อที่ผู้ซื้อส่งให้ผู้ขาย โดยระบุสินค้า จำนวน ราคา และเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง

โดยทั่วไปหน่วยงานที่ต้องการซื้อเป็นผู้สร้าง PR ส่วนฝ่ายจัดซื้อหรือผู้มีอำนาจตามขั้นตอนของบริษัทเป็นผู้จัดทำ PO ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการแบ่งหน้าที่ของแต่ละองค์กร

บางองค์กรมีกรณียกเว้นหรือขั้นตอนจัดซื้อที่ไม่ต้องสร้าง PR เช่น รายการบางประเภทตามนโยบายภายใน จึงควรตรวจระเบียบและอำนาจอนุมัติขององค์กรก่อนดำเนินการ

โดยทั่วไปยังไม่เท่ากับสั่งซื้อ เพราะ PR เป็นคำขอภายใน หลังอนุมัติอาจต้องเลือกผู้ขายและออก PO ตามขั้นตอนขององค์กร

PO เป็นเอกสารจากผู้ซื้อที่ระบุการสั่งซื้อ ส่วน Invoice เป็นเอกสารจากผู้ขายที่แจ้งรายการและยอดเรียกเก็บ ทั้งสองเอกสารใช้ร่วมกับข้อมูลตรวจรับเพื่อตรวจสอบก่อนชำระเงิน

ทำได้ในหลายระบบ เช่น เมื่อต้องสั่งจากผู้ขายหลายรายหรือแบ่งรอบสั่งซื้อ ควรเก็บข้อมูลอ้างอิงให้ติดตามยอดที่สั่งและยอดค้างได้

เราใช้คุกกี้เพื่อปรับปรุงประสบการณ์ของคุณบนเว็บไซต์ของเรา การเรียกดูเว็บไซต์นี้แสดงว่าคุณยอมรับการใช้คุกกี้ของเรา